- Во тек е проектот „Теренска евиденција во функција на заштита на локалитетите во кумановско“ на археолозите од НУ Музеј Куманово. Годинешниве истражувања веќе се во тек, и се очекува да завршат до 10-ти октомври, годинава.
Сегашната теренска евиденција, како што објаснува археологот Мирослав Петковски е насочена кон места, села и локации, кои гравитираат условно речено во централниот, делумно во западниот како и во југозападниот дел од кумановската област, како Лопате, Љубодраг, Романовце, Доброшане, Шупли Камен...
Проектот „Теренска евиденција во функција на заштита на локалитетите во Кумановско“, првично започнаа во 2018 г., како проект под наслов „Теренска евиденција во функција на заштита на локалитетите во Кумановско по долината на реката Пчиња и нејзината околина“. Тогаш беа истражувани територии во рамките на Општина Куманово и Општина Старо Нагоричане, но главно врзани за реката Пчиња и некои од нејзините притоки. По одредена пауза, во 2023 г. проектот продолжи во истата насока, со тоа што насловот беше модификуван „Теренска евиденција во функција на заштита на локалитетите во Кумановско“.
Тогаш истражувањето беше префрлено во јужните и југоисточните делови на кумановско, а примат беше даден на т.н. „которски крај“. Во 2024 истражувањата беа насочени кон места врзани за северниот и северозападниот дел на Куманово, но акцент беше ставен пред сè на селата, односно катастарските општини што гравитираат северно и делумно северозападно од градот Куманово, во условно кажано средишниот северен дел од кумановската област, во близина на границата со Р. Србија, изјави директорката на НУ Музеј Куманово, Марија Живачки.
Проектот, како што објаснува Петковски претставува, рекогносцирање што подразбира површинско истражување на теренот, без деструкција, односно без ископување. Тоа опфаќа визуелна перцепција на теренот, препознавање на релјефот, како и површинска опсервација на движен материјал и можност за негово регистрирање со фотоапарат или пак негово собирање, односно инвентарирање. Покрај ова се врши и увид на состојбата на теренот, односно дали теренот бележи некакви оштетувања направени од природата или пак вештачки направени од човекот. По сумирањето, резултатите ќе бидат доставени до Управата за заштита на културно наследство и Националниот конзерваторски центар – Скопје.
Regjistrimi aktual në terren, siç shpjegon arkeologu Miroslav Petkovski, është i përqendruar në vende, fshatra dhe lokalitete që shtrihen, si të thuhet kushtimisht, në pjesën qendrore, pjesërisht në atë perëndimore, si dhe në pjesën jugperëndimore të rajonit të Kumanovës, si Lopate, Ljubodrag, Romanovcë, Dobroshanë, Shupli Kamen etj.
Projekti „Regjistrimi në terren në funksion të mbrojtjes së lokaliteteve në rajonin e Kumanovës“ filloi fillimisht në vitin 2018, me titullin „Regjistrimi në terren në funksion të mbrojtjes së lokaliteteve në rajonin e Kumanovës përgjatë luginës së lumit Pçinja dhe rrethinës së saj“. Në atë kohë u hulumtuan territore brenda Komunës së Kumanovës dhe Komunës së Nagoriçanit të Vjetër, kryesisht të lidhura me lumin Pçinja dhe disa nga degët e tij.
Pas një ndërprerjeje të caktuar, në vitin 2023 projekti vazhdoi në të njëjtin drejtim, me ndryshimin e titullit në „Regjistrimi në terren në funksion të mbrojtjes së lokaliteteve në rajonin e Kumanovës“.
Atëherë hulumtimet u zhvendosën në pjesët jugore dhe juglindore të rajonit të Kumanovës, ku përparësi iu dha të ashtuquajturit „rajoni i Kotorit“. Në vitin 2024, hulumtimet u përqendruan në vendbanimet që lidhen me pjesën veriore dhe veriperëndimore të Kumanovës. Theksi u vu veçanërisht te fshatrat, përkatësisht te komunat kadastrale që shtrihen në veri dhe pjesërisht në veriperëndim të qytetit të Kumanovës, në pjesën qendrore-veriore të rajonit të Kumanovës, pranë kufirit me Republikën e Serbisë, deklaroi drejtoresha e atëhershme e N. I. Muzeu – Kumanovë, Marija Zhivaçki.
Projekti, siç shpjegon Petkovski, përfshin rekognoscimin arkeologjik, që nënkupton hulumtimin sipërfaqësor të terrenit, pa ndërhyrje shkatërruese, përkatësisht pa gërmime. Ky proces përfshin vëzhgimin vizual të terrenit, identifikimin e relievit, si dhe vëzhgimin sipërfaqësor të materialit arkeologjik të luajtshëm dhe mundësinë e dokumentimit të tij me aparat fotografik ose të mbledhjes dhe inventarizimit të tij.
Përveç kësaj, bëhet edhe vlerësimi i gjendjes së terrenit, përkatësisht kontrollohet nëse ka dëmtime të shkaktuara nga proceset natyrore apo nga veprimtaria njerëzore.
Pas përmbledhjes së rezultateve, ato do t’i dorëzohen Drejtorisë për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore dhe Qendrës Kombëtare të Konservimit – Shkup.
Gallery