Ликовната колонија „Куманово“ е една од поетаблираните колонии во Р. С.Македонија, со долгогодишно искуство и традиција, па токму 50-те години постоење (1974-2024) е доволен повод за ваква голема изложба со ретроспективен карактер, на која во Салонот на Уметничката галерија, симболично, во знак на јубилејот, беа изложени токму 50 ликовни дела.
На Ликовната колонија „ Куманово“ во изминиве години учествуво зеле голем број на автори, ликовни творци (сликари, вајари, графичари и др.), од различни генерации (некои и по неколку пати), како од Републиката, така и од повеќе земји од светот и регионот со академска наобразба: Велика Британија, Шведска, Холандија, Франција, Јапонија, Турција, Романија, Бугарија, Србија, Босна и Херцеговина, Хрватска, Словенија, Албанија, Црна Гора и тн.
Пред пет децении, во 1974 година формирана е меѓуопштинска ликовната колонија „Прохор Пчински“, помеѓу два збратимени градови во тогашната СФРЈ, Врање (Србија) и Куманово (Македонија). Оснивачи се тогашната Културно-просветната заедница од Куманово и Работничкиот универзитет од Врање. Првата сесија била одржана во конаците на манастирот Св. Прохор Пчински, во близината на селото Кленике. На првата колонија која се одржала во периодот од 2-12 август 1974 година, зеле учество десет уметници, пет од Куманово и пет од Врање. Од Куманово тоа биле Тане Атанасовски – Гарски (1938-2006), Владимир Величковски Кумановски (1936-2015), Иван Оцепек (1938-1989), Трајко Тошевски (1950), Зоран Јакимовски (1953), а од Врање: Предраг Савиќ Драгче (1939-2017), Миодраг Станковиќ Даги (1943), Станимир Костадиновиќ (1946), Властимир Стојановиќ Дубнички (1949) и Јовица Дејановиќ (1957). Ликовната колонија „Прохор Пчински“ ќе трае од 1974 – 1990. Во Куманово колонијата реорганизирана продолжува да работи после две години, (поради политичките прилики во 1991 и 1992 таа нема да се оддржи), во 1993 година под новото име „Куманово“. Од тогаш до денеска, иако повеќе пати ќе го менува местото на одржување, таа сепак опстојува и е единствена колонија во нашата земја во која соработуваат државната и локалната власт. Таа е континуирано, финансиски поддржана како од Министерството за култура и туризам, така и од Општина Куманово.
Изложбата има ретроспективен карактер и има за цел да направи еден пресек и да ги презентира најзначајните ликовни автори од македонско и странско потекло, како и да презентира што поголем број на ликовни автори кои зеле учество и оставиле значајни дела. Особено се издвојуваат делата на странските реномирани уметници кои ќе бидат презентирани на оваа изложба: Денис Бовен и Паоло Чампини. Од богата колекција која ја надминува бројката од 700 слики и скулптури, се издвојуваат делата на познати и признати македонски автори кои зеле учество на колонијата: Борко Лазески, Ванчо Ѓорѓиевски, Ана Темкова, Нове Франговски, Рубенс Корубин, Момчило Петровски-Моцо, Васил Василев, Ибрахим Беди, Димитар Малиданов, Реџаи Исени, Димитар Манев, Веле Ташевски, Кирил Геговски, Доне Милјановски, Решат Амети, Вана Урошевиќ, Ѓорѓи Чулаковски-Ѓото, Никола Иванов-Балтон, Исмет Рамиќевиќ и многу други.
На изложбата беа презентирани ликовни дела од Фондот на НУ Музеј-Куманово, еден вид ретроспектива на педесетгодишното постоење на колонијата, од најзначајните македонски и странски автори, кои зеле учество, како и од првите кумановски учесници со кои започнува колонијата во 1974 година: Тане Атанасовски Гарски, Трајко Тошевски, Зоран Јакимовски, Иван Оцепек и Владимир Величковски.
Изложбата е дел од програмските активности, финансиски поддржана од Министерството за култура и туризам.
Kolonia e Arteve Figurative „Kumanova“ është një nga kolonitë më të konsoliduara në Republikën e Maqedonisë së Veriut, me përvojë dhe traditë shumëvjeçare. Pikërisht 50-vjetori i ekzistencës së saj (1974–2024) përbën një arsye të mjaftueshme për organizimin e një ekspozite të madhe me karakter retrospektiv. Në sallonin e Galerisë së Arteve Figurative, simbolikisht, në shenjë të këtij jubileu, u ekspozuan gjithsej 50 vepra artistike.
Gjatë viteve të kaluara, në Koloninë e Arteve Figurative „Kumanova“ kanë marrë pjesë një numër i madh autorësh dhe krijuesish figurativë (piktorë, skulptorë, grafikë etj.), nga gjenerata të ndryshme, disa prej tyre edhe disa herë, si nga Republika e Maqedonisë së Veriut, ashtu edhe nga vende të ndryshme të rajonit dhe të botës, me arsimim akademik në fushën e arteve figurative. Ndër vendet pjesëmarrëse janë: Britania e Madhe, Suedia, Holanda, Franca, Japonia, Turqia, Rumania, Bullgaria, Serbia, Bosnja dhe Hercegovina, Kroacia, Sllovenia, Shqipëria, Mali i Zi etj.
Pesë dekada më parë, në vitin 1974, u themelua Kolonia Ndërkomunale e Arteve Figurative „Prohor Pçinski“, ndërmjet dy qyteteve të binjakëzuara të atëhershme në RSFJ, Vranjës (Serbi) dhe Kumanovës (Maqedoni). Themeluesit ishin Bashkësia e atëhershme Kulturore-Arsimore nga Kumanova dhe Universiteti i Punëtorëve nga Vranja.
Sesioni i parë u mbajt në konakët e Manastirit „Shën Prohor Pçinski“, në afërsi të fshatit Klenikë. Në koloninë e parë, e cila u zhvillua nga 2 deri më 12 gusht të vitit 1974, morën pjesë dhjetë artistë, pesë nga Kumanova dhe pesë nga Vranja.
Nga Kumanova morën pjesë Tane Atanasovski – Garski (1938–2006), Vladimir Veliçkovski Kumanovski (1936–2015), Ivan Ocepек (1938–1989), Trajko Toševski (1950) dhe Zoran Jakimovski (1953), ndërsa nga Vranja: Predrag Saviq Dragçe (1939–2017), Miodrag Stankoviq Dagi (1943), Stanimir Kostadinoviq (1946), Vlastimir Stojanoviq Dubniçki (1949) dhe Jovica Dejanoviq (1957).
Kolonia e Arteve Figurative „Prohor Pçinski“ funksionoi nga viti 1974 deri në vitin 1990. Pas një ndërprerjeje dyvjeçare, për shkak të rrethanave politike të viteve 1991 dhe 1992, kolonia u riorganizua dhe vazhdoi punën në Kumanovë në vitin 1993, me emrin e ri „Kumanova“. Që nga ajo kohë e deri më sot, edhe pse disa herë ka ndryshuar vendin e organizimit, ajo ka vazhduar të ekzistojë dhe është kolonia e vetme në vendin tonë ku bashkëpunojnë pushteti qendror dhe ai lokal. Ajo mbështetet financiarisht në vazhdimësi si nga Ministria e Kulturës dhe Turizmit, ashtu edhe nga Komuna e Kumanovës.
Ekspozita ka karakter retrospektiv dhe synon të paraqesë një pasqyrë të zhvillimit të kolonisë ndër vite, duke prezantuar autorët më të rëndësishëm figurativë me prejardhje maqedonase dhe të huaj, si dhe sa më shumë krijues që kanë marrë pjesë dhe kanë lënë vepra me rëndësi.
Veçanërisht spikasin veprat e artistëve të njohur ndërkombëtarë, të cilat do të prezantohen në këtë ekspozitë: Denis Bowen dhe Paolo Ciampini.
Nga koleksioni i pasur, i cili përmban mbi 700 piktura dhe skulptura, veçohen veprat e autorëve të njohur dhe të afirmuar maqedonas që kanë marrë pjesë në koloni: Borko Lazeski, Vanço Gjorgievski, Ana Temkova, Nove Frangovski, Rubens Korubin, Momçillo Petrovski – Moco, Vasil Vasilev, Ibrahim Bedi, Dimitar Malidanov, Rexhai Iseni, Dimitar Manev, Vele Tashevski, Kiril Gegovski, Done Miljanovski, Reshat Ameti, Vana Urosheviq, Gjorgji Çullakovski – Gjoto, Nikola Ivanov – Balton, Ismet Ramiçeviq dhe shumë të tjerë.
Në ekspozitë u prezantuan vepra figurative nga fondi i N. I. Muzeu – Kumanovë, duke ofruar një lloj retrospektive të pesëdhjetë viteve të ekzistencës së kolonisë. U përfshinë vepra të autorëve më të rëndësishëm maqedonas dhe të huaj që kanë marrë pjesë në të, si dhe vepra të pjesëmarrësve të parë nga Kumanova, me të cilët nisi historia e kolonisë në vitin 1974: Tane Atanasovski Garski, Trajko Toševski, Zoran Jakimovski, Ivan Ocepек dhe Vladimir Veliçkovski.
Ekspozita është pjesë e aktiviteteve programore të institucionit dhe është mbështetur financiarisht nga Ministria e Kulturës dhe Turizmit.
Gallery